Bilim ve Sağlık

Aspirin (asetilsalisilik asit) vücutta çok kısa sürede salisilik asit haline dönüşür. Terapötik değeri plazmada 200-350mg/l’dir. Zehirlenme bu miktarın 400mg/L- 500mg/L olduğu zaman gelişir. Salisilat türevi ilaçların metabolizmaları birbirine benzer. Aspirin zehirlenmesi en çok karşılaşılan salisilat türevi ilaç zehirlenmesidir. Salisilatlar %50 oranında plazma proteinlerine bağlanırlar. Ter, idrar ve feçesle atılır. Böbreklerden atılımı alkali ortamlarda oldukça yüksek seviyelere (%(80) çıkar. Kulak çınlaması, vertiko, sağırlık, terleme, yüzde ve boyunda kızarma, kusma, taşikardi, diyare ajitasyonlar, konfüzyon, koma, konvülsiyon gibi belirtiler yapar. Yetişkinlerde 10–30 gr alınmasıyla, çocuklarda ise 3 g alınması öldürücü dozlar olarak belirlenmiştir. Asit baz dengesini bozar. Hidrojen iyonu artımına bağlı hiperventilasyon oluşarak parsiyel karbondioksit basıncı düşer ve respiratuvar alkaloz oluşur. Sonraki safhalarda oksidatif fosforilizasyonu bozarak laktat ve intermediyer metabolizmanın diğer asitlerinin oluşmasını sağlayarak asidoz yapabilir. Yani önce metabolik alkaloz sonra metabolik asidoz oluşur.

Tedavide genel tedavi prensiplerinin yanında emilimini geciktirmek için aktif karbon verilmesi gerekir. Serum pH seviyesinin 7.45-7.50 civarına bikarbonat ile çıkarılması gereklidir. İdrarın alkalileştirilmesi de atılımın arttırır. Bunun için karbonik anhidraz inhibitörü olan asetazolamid verilebilir.

Plazma salisilat düzeyi %800 mg/litre ve üzerinde toksikasyon ise ciddi zehirlenme var demektir. Genel tedavilerin yanında alkali diürez yapılır. Semptomatik tedavi yapılır.

Hemorrajik ve gastrointestinal bozukluklarla mücadele edilir. Ağır zehirlenmelerde dializ yapılabilir. Hipertermi ile mücadele edilir. Aspirin zehirlenmeleri sık olan ve kliniği tam anlaşılamayan ve bu nedenlerle de ölümün sıkça olduğu ilaç zehirlenmelerindendir. Bu nedenle aspirin zehirlenmesiyle gelen hastaların plazma ilaç miktarının mutlaka tespit
edilmesi gerekir.

Zehirlenmeye yol açan doz kişiden kişiye büyük farklılık gösterir. Aspirine karşı aşırı duyarlık durumu varsa küçük bir dozun ilk alımında bile, ürtiker, anjionörotik ödem, hipotansiyon, glottis ödemi, kollaps görülebilir. Erişkinlerde 25-30 tablet, çocuklarda 5-10 tablet aspirin zehirlenme kliniği oluşturur. Belirtiler: Kulak çınlaması, halsizlik, solukluk, hava açlığı, terleme, mide-barsak kanamaları, asit-baz dengesi bozuklukları şeklinde sıralanabilir. Başlangıçta semptomlar az olsa bile, alımdan 24 saat sonra kardiyak aritmilerle ani ölüm oluşabilir. Sindirim kanalında aspirin bulunduğu sürece emilim devam edeceğinden alımın üzerinden zaman geçmiş bile olsa mide yıkanmalıdır.