Bilim ve Sağlık

Dalış Kazaları:

§ İki türü vardır. Barotravma (basınç hasarları) ve dekompresyon hastalığı. Değişen basınç ve kan gazlarının kimyasında değişiklikle meydana gelir. Skuba ve serbest tüpsüz dalışlarda farklı hastalıklar oluşabilir.

§ Birimler: Basınç mmhg veya psi (birim-alana düşen pound) ile ölçülür. Deniz seviyesi 1atmosfer basınç 760 mmhg veya 14.7 psi dir. Daldıkça her 33 ft de 1 atmosfer basınç yükselir.

§ Barotravma : Sık olarak tüpsüz dalışlarda ortaya çıkar. Vucüt üstünde artan basınç ile kulaklar, akciğerler ve solunum yolları en çok hasar görürler. 5 metrelik bir dalışta dahi sağlam kulak zarı hasar görebilir. Dalış ve çıkışta basınç ayarlaması yapamıyanlarda, panik çıkışlarda hasar daha fazladır. Sinüslerde ve burunda kanama, kulak zarı yırtılması ve en tehlikeli olanı pnömotorakstır (akciğerlerin yırtılması). Pnömotoraks hızlı-panik çıkışta akciğerdeki havanın da tutulması ile meydana gelir. Kişide işitme bozuklukları, baş dönmesi, bulantı, kusma, burun kanaması, öksürük ve solunum sıkıntısı, göğüs ağrısı varsa barotravmadan kuşkulanmalıdır.

§ Tüpsüz dalışlarda ortaya konulamayan ölüm nedenlerinin başında, hızlı nefes alıp verdikten sonra yapılan dalış ve ardından çıkarken kandaki 02 ve CO2 basınç değişikliklerine bağlı olarak bilinç kaybı meydana gelmesidir. Bu yüzden her tür dalış en az 2 kişi ile yapılmalıdır.

§ Soğuk su, açlık, heyecan, aşırı efor, alkol bilinci bozabilir.

§ Scuba dalışlarında 100 ft. altında azot narkozu ortaya çıkabilir ve alkol zehirlenmesine benzer. Bu yüzden derin dalışlarda helyum kullanılmaktadır.

§ İlk yardım: Gerekli ise ABC . Barotravmada vucüt üst kısmı yukarıda yatırılmalıdır. Eğer akciğer hasarından kuşkulanılıyorsa zarar görmüş taraf üzerne yatırılır. Kanamalar varsa kontrol altına alınır. Mümkünse oksijen verilir. Hastanede kontrol edilmesi şartdır.

§ Dalgıç hast., dekompresyon hast., Caisson hast. : Çevre basıncının hızla azalmasına bağlı olarak, dokularda ve kan damarlarında gaz kabarcıkları oluşmasıdır. Skuba dalgıçları oksijen ve azot solurlar. Derinlik ve basınç arttıkça bu gazlar kana daha yoğun olarak girerler. Oksijen kullanılır, azot kullanılmaz fakat sıvı hale gelir ve atılır. Hızlı çıkış yapılırsa eriyen azot gaz haline döner ve dalgıç hast. Ortaya çıkar.

§ Dalış kazaları, hızlı dalma, uzun kalma ve hızlı çıkma ile ilgilidir. 12 saatten daha kısa sürede tekrarlayan dalışlarda kaza riski yüksektir.Bununla ilgili kurallar US Navy Diving Manual de belirlenmiştir.

§ Hastalığın belirtileri: Çoğunlukla eklem yerlerinde, diz, dirsek ve eklem yerlerinde ağrılar vardır. Ağrı kemiği –oyar- niteliktedir. Ağrı şiddeti zamanla artar. Sinir hasarında uyuşukluktan felce kadar giden belirtiler vardır. Şiddetli yorgunluk her zaman vardır. Akciğer damarları gaz ile tıkanmışsa ölüm görülebilir.

§ İlk yardım : Şüpheli her durumda rekompresyon uygulanmalıdır. Kararsızlık sakatlık veya ölümle sonuçlanabilir. İlk rekompresyon suda yapılmalıdır. Hasta sırt üstü veya daha iyisi baş aşağı sol tarafına yatırılır. Varsa oksijen verilir. Rekompresyon odalarına gidişte hava yolu kullanılacaksa, yüksekte azalan basınç göz önüne alınmalıdır.

§ Korunma ve dalış uygunluğu: Aşırı şişmanlık, kalp hastalığı, kap atım bozukluğu, basınç eşitlemede başarısız olanlar, kulak hastalığı olanlar, yeterli eğitim almamış olanlar dalmamalıdır.