Bilim ve Sağlık

Donma olayına maruz kalan kişinin donan organlarının ısıtılması, onan dokunun daha fazla hasar görmesine hatta iyileşme şansını tamamen kaybetmesine neden olabilir.

Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Hülya Akan, donma olayını, aşırı soğuğa maruz kalma sonucu hücrelerin ve dokuların hasar görmesi olarak tanımladı. Donmanın genellikle yüksek irtifalarda dağcılık gibi sporlarla uğraşanlarda görüldüğüne dikkati çeken Akan, yerleşim merkezlerinde ise çok soğuk kış aylarında evsiz kişilerde, çok yaşlı olup tek başına yaşayan ve yeterli ısıtması olmayan kişilerde rastlandığını kaydetti.

DONMA İLERİ DÜZEYDEYSE KOMA GELİŞİR

Alkan, donmanın derecesi ilerledikçe bilincin bulanıklığı, değerlendirme de bozukluk, uyku hali, nabız ve solunum hızında azalma, kalp atım düzeninde bozukluklar, reflekslerin yok olması gibi bulguların ortaya çıktığına vurgu yaparak, daha ileri düzeyde ise tansiyon düşüklüğü ve koma halinin meydana geldiğini belirtti.

Donmanın ilk belirtileri oluştuğunda yapılacak en doğru şeyin, kişinin bir an önce en yakın sağlık kuruluşuna ulaştırılması olduğunu ifade eden Alkan, şunları kaydetti:

“Donma olayına maruz kalan kişinin donan organları ısıtılmamalı. Yoksa donan doku daha fazla hasar görür, hatta iyileşme şansını kaybeder. Donma belirtileri olan kişi eğer bir süre daha soğuk ortamda kalacaksa ve tekrar donma riski varsa ısıtmak doğru değildir. Doğrudan sıcak ısı kaynaklarına maruz bırakarak ısıtmak da daha fazla zarar verir. Donmanın asıl tedavisinin kişiyi tekrar ısıtmak olduğunu vurgulayan Alkan, bu işlemin oldukça riskli olduğunu, mümkün olduğunca deneyimli sağlık ekipleri tarafından ve hastane ortamında yapılması gerektiğini bildirdi.

En ideal yöntemin belli ısıdaki sıcak su banyoları olduğunu belirten Alkan, diğer tedavilerin kişinin genel durumu ve tetkiklerinin sonuçlarına göre uygulanması gerektiğini ifade etti.

DONMAYA KARŞI ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

Yrd. Doç. Dr. Alkan, donma riskine karşı öncelikli tedbirlerin donmayı kolaylaştırıcı faktörlerden kaçınmak olduğunu dile getirerek, dolaşımı bozabilecek çok sıkı giysilerin, alkol, yorgunluk, şeker ve dolaşım bozukluğu gibi hastalıkların, bazı ilaçların ve yaş gibi faktörlerin donmayı kolaylaştırdığını vurguladı. Uzun süre soğuk ortamda kalınacaksa uygun yalıtıcı özelliği olan giysilerin giyilmesi gerektiğini ifade eden Alkan, rüzgar ve fırtınalı havada uzun süre soğuk ortamda kalınmamasını, alkol ve uyuşturucu maddelerden kaçınılmasını önerdi.