Bilim ve Sağlık

Kanserin nedenleri çok çeşitlidir. Kanser oluşunda pek çok faktör rol oynamaktadır. Bu faktörleri başlıca iki gruba ayırmak mümkündür. Bunlar kişisel özellikler ve çevresel faktörlerdir. Kişisel özellikler arasında ailevi yatkınlık, bazı genetik faktörler rol oynamaktadır. Ancak kansere neden olan faktörlerin çoğunluğu çevresel faktörlerdir. Bugünkü bilgilerimize göre kansere neden olan faktörlerin %80 kadarı çevremizde bulunan faktörlerdir. Kanser oluşunda rol oynayan çevresel faktörlerin başlıcaları şunlardır:

• sigara içilmesi
• yanlış beslenme davranışları
• sanayileşme ve bunun yol açtığı çevre kirliliği
• diğer çevresel faktörler

Beslenme yaşamamız ve gelişmemiz için gereklidir. Ancak beslenme bakımından yapılan yanlış davranışlar bazı hastalıklara, bu arada kanserin gelişmesine de zemin hazırlar. Örneğin besinler içinde fazla miktarda yağ bulunması, yiyeceklerin kızartma şeklinde hazırlanması, çok tuz tüketilmesi, hormonlu gıdaların fazlaca tüketilmesi, hayvansal kaynaklı besinlerin fazla tüketilmesi, bazı besin elementlerinin de gereğinden az tüketilmesi bazı kanserlerin meydana gelmesi bakımından önemlidir. Buna karşılık, hayvansal gıdalar yerine bitkisel gıdaların bolca yenmesi, taze meyve ve sebzenin bol olarak tüketilmesi, vitamin ve mineral bakımından zengin besinlere yer verilmesi, yemek öğünlerinin düzenli olması, günlük kalori miktarının yeterli olması ve her gün değişik besin ögelerinin dengeli bir şekilde tüketilmesi kanser gelişmesine karşı koruyucu rol oynar. Beslenme faktörleri ile ilgili kanser türleri arasında mide ve kalın barsak kanserleri, meme kanseri, erkeklerde prostat kanseri sayılabilir.

Sanayi alanında sağlanan gelişmeler bir yandan toplumda refah düzeyinin artmasına yol açarken diğer taraftan ciddi çevre kirliliğine de neden olmuştur. Sanayide çeşitli çalışma ortamlarında kullanılan maddelerin bazıları kansere neden olmaktadır. Kansere neden olan mesleksel faktörler arasında asbest, benzen, krom, nikel, kadmiyum gibi bazı metaller, vinil klorür, arsenik, rontgen ışınları ve ultraviyole (mor ötesi) ışınlar gibi çeşitli etmenler sayılabilir. Öte yandan sanayi kuruluşları çeşitli atıkları nedeniyle çevre kirliliğine yol açarlar. Bu kirlilik de bazı kanserlerin oluşunda rol oynamaktadır.