Bilim ve Sağlık

Astıma yakalanan hastalar hayatlarının kısıtlanacağı konusunda endişeleniyor. Oysa üzüntü ve stres hastalığı tetikliyor.

Sağlıklı bir insanın günlük yaşamında dikkat etmesi gerekenlere astım hastalarının biraz daha fazla özen göstermesi gerekiyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Reha Baran, alerjik astım hastaları da dahil astımlıların üzüntü ve stres nedeniyle atak geçirebildiklerini söylüyor.

Astım hastalığı, alerjik bünyeli kişilerde daha çok görülüyor, yaşam boyu sürüyor, öksürük ve nefes darlığı şikayetleriyle hayatı zorlaştırıyor. Alerjik astım mevsimsel özellik de taşıyor. Sonbahar ve ilkbaharda alerji artıyor, kişinin alerjik bünyesine bağlı olarak bronşlar kendisini korumak için kasarak ve daralarak cevap veriyor. Bu da nefes alma zorluğunu ortaya çıkarıyor. Astım hastalığı toplumda yüzde 7-20 oranında görülüyor.

Astımın belirtileri ise şöyle:

- Nefes alıp verirken müzikal tarzda nefes sesi duymak.
- Basit bir öksürükten, ciddi nefes darlığı ataklarına kadar değişen durumların olması.
- Alerjik rinit dediğimiz burun enfeksiyonları, saman nezlesi, gözlerde yaşarma gibi alerjik şikayetlerle beraber göğüste sıkışıklık hissi veya öksürük.
- Gece uykudan uyandıran öksürüklerin görülmesi.
- Ortam değişiklikleri, egzersiz gibi durumlarda öksürük, göğüs sıkışıklığı yakınmalarının ortaya çıkması

Astım hastalarının hastalıkları konusunda çok iyi eğitilmeleri gerektiğini belirten Baran, “Hastalığını iyi bilen bir astım hastası, hastalığını kontrol altına tutmada doktoru kadar kendisine faydalı olabilir” diyor.

Hastalığın tedavisinde nefes yoluyla çekilen ilaçlar, akciğere lokal etki yaptığı için daha çok tercih ediliyor. Astım bronşların hastalığı olduğundan bronşlara da en kolay nefes yolunu açan ilaçlar yardımıyla ulaşılabiliyor. Astım hastalarının kortizonlu ilaç kullanmaktan korktuğuna dikkati çeken Doç. Dr. Reha Baran, hastalığın tedavisi hakkında şunları söylüyor:

“İlacın içindeki kortizonun dozu düşük olduğundan yan etkileri az oluyor. İlacın etkisi yüksek olduğundan bu yan etkiler önemsenmeyebilir. Esas etkisi bronşlarda oluşan ödemi çözmesiyle ortaya çıkıyor. Astım hastalarında bronşlarda çok fazla şişme olduğundan bunu yok etmek için kortizon veriliyor. Tedavide altın standart budur. Eğer oluşan ödemi çözmezseniz bronşlar yine daralacaktır. Hastalara özellikle kortizonları verirken bunun yan etkisinin çok az olduğunu da söylüyoruz. Spreyden ziyade kuru toz veriyoruz. Hasta kendisinin yarattığı bir basınçla kuru tozu içine çekiyor. Bazı hastaların kuru tozu içlerine çekmekte zorlandıklarını görüyoruz bu durumda ilaçlar buharla da verilebilir.”

Astım hastaları bazı önlemleri aldığı takdirde günlük yaşamlarını rahat sürdürebiliyor. Bu önlemler şöyle:

• Alerji testi yaptırarak kendilerine nelerin alerji yaptığını öğrenmeleri gerekiyor.
• Ev tozlarından uzak kalınması için etkili temizlik yapılması şart.
• Odanın halı kaplanmaması önemli.
• Çarşafları düzenli aralıklarla 40 derecede yıkamak lazım.
• Odayı düzenli olarak ve çok iyi havalandırmalı.
• Evde çerçevelerin ve eşyaların tozlarının sık sık alınması gerekli.
• Astımlılara özel toz tutmayan çarşaf takımlarının kullanılmasında yarar var.
• Odada çiçek bulundurmak sakıncalı.
• Sonbahar ilkbaharda polenler çok olduğundan dışarıda fazla dolaşılmamalı.
• Gıda alerjisi varsa bu gıdalardan uzak durmak gerekiyor.
• Sigara dumanı astım atağını tetikliyor.
• Egzersiz sırasında astım ortaya çıkıyorsa öncesinde önlem alınmalı. Kendi başınıza değil uzman bir eğitmen gözetiminde ve verilen programa uygun egzersiz yapılmalı.
• Çok soğuk havada dışarıda olmaktan kaçınılmalı. Havanın direkt ciğere çekilmesi bronşların daralmasına neden olabilir.
• Kilo alınmaması, rahat nefes alıp vermekte önem taşıyor.
• Yüzme akciğer kapasitesini artıracağından çok faydalı.
• Üzüntü ve stres astımı tetikleyebilir. Üzüntü ve strese karşı yoga, meditasyon gibi gevşetici teknikler kullanılabilir.